Trong truyền thống sơn mài, ánh sáng được tạo nên từ những chất liệu như vàng, bạc thếp, vỏ trứng, xà cừ, qua nhiều lớp sơn và những lần mài khiến bề mặt bóng mịn. Đó là một thứ ánh sáng thầm thì, xuất hiện từ sâu trong bề mặt. Sinh ra ở Chuôn Ngọ, một làng nghề khảm trai lâu đời, Nguyễn Xuân Lục hiểu rõ rằng xà cừ, nếu lạm dụng, dễ trở thành một hiệu ứng trang trí nặng tính mỹ nghệ. Bởi vậy, anh tìm cách trả lại cho xà cừ khả năng quan trọng nhất của nó: tự biểu đạt ánh sáng. Xà cừ trong các sáng tác của Lục không còn là yếu tố phụ trợ cho bố cục mà trở thành nguồn sáng chính. Nhờ phổ màu rộng và biến đổi theo góc nhìn, xà cừ trong tay anh hiện lên như những đường ánh sáng sắc, những bụi sao nối đuôi nhau trong nền sơn then đen lánh và sơn cánh gián nâu trầm.

Bên cạnh ánh sáng, thực hành của Lục đặt ra câu hỏi: khi nào sơn mài còn là “tranh”, và khi nào nó trở thành “điêu khắc”? Các sáng tác của anh vượt qua giới hạn của mặt phẳng hai chiều và hình thức tranh vẽ thường gắn với kỹ thuật này. Nghĩ về sơn mài như một quá trình thể nghiệm trong nhiều cấu trúc, vóc sơn mài không còn là mặt phẳng với cốt gỗ mà còn là hình khối vật thể. Trong quá trình thử nghiệm, nghệ sĩ tạo khuôn gồ ghề hoặc gợn sóng, tiếp đó bồi thêm nhiều lớp vải hoặc dùng bột giấy giang kết hợp với sơn sống để tạo cốt. Quá trình làm cốt cho tác phẩm bao gồm bồi sơn, chờ khô, mài, rồi lại bồi thêm nhiều lần cho đến khi bề mặt đạt được độ dày và cứng chắc. Cứ bồi thêm rồi lại mài, một quá trình lặp đi lặp lại để tạo ra một bề mặt ký ức của sự nhớ và quên, buông bỏ và níu giữ, mài mòn và bồi đắp của thời gian tích tụ tái hiện ngay trong những bước làm vóc đầu tiên. Từ thời gian nối dài và không gian mở rộng, sơn mài đối với nghệ sĩ có tính điêu khắc cao, khiến anh dày công thực hành trong những năm trở lại đây. 

Xem Catalogue Triển lãm