Ý niệm về việc xây dựng một thế giới tưởng tượng (world-building1) thường gắn liền với khái niệm sáng tạo thứ sinh (subcreation2) – tạo ra những vùng đất hư cấu với hệ thống quy luật, lịch sử, văn hoá và logic riêng. Dù bắt nguồn từ văn chương giả tưởng, ý niệm này từ lâu đã hiện diện trong nghệ thuật thị giác đương đại. Ở đó, nghệ sĩ không chỉ tạo lập và định hình hệ sinh thái hình ảnh cá nhân, mà còn thực sự trú ngụ và trưởng thành cùng những gì mình sáng tạo ra. Những thế giới không chỉ là phông nền, mà còn là không gian nơi cảm xúc và ý nghĩa được ươm mầm. Cũng bởi vậy, việc quan sát thế giới – cách chúng hình thành, ai hoặc điều gì đang hiện diện, cũng như logic về sự vận hành (dù đôi khi phi lý) – trở thành chìa khoá để hiểu một thực hành nghệ thuật, nhất là khi thực hành ấy không khởi phát từ một ý niệm rõ ràng, mà từ việc tạo nên một thế giới tưởng tượng song hành với đời sống thực. Để hiểu Sao Bốn Cánh của Trung là bước vào một không gian như vậy: nơi mọi thứ mang dấu vết bàn tay nghệ sĩ, nơi trực giác dẫn đường, nơi đường nét và màu sắc gợi lại vẻ kỳ diệu hồn nhiên, vốn chỉ hiện ra khi ta còn nhìn thế giới bằng đôi mắt chưa vướng hoài nghi. Và trong thế giới ấy, cái đẹp thường được tìm thấy ở những điều bình dị.

Trung – hay Hoàng Anh Trung (sn. 1997, Hà Nội) từng theo học đại học Kiến Trúc, nhưng sau đó quyết định rời bỏ để tìm kiếm một phương thức sáng tác tự do, bản năng hơn. Và doodle nhanh chóng trở thành con đường anh lựa chọn – một hình thức cho phép anh đón nhận sự bất toàn, thể hiện bản sắc cá nhân một cách trung thực qua từng nét vẽ, thay vì cố gắng gây ấn tượng hay trở thành ai khác. Có lẽ chính bởi chạm được vào phần bản năng ấy, doodle đã trở thành cách nghệ sĩ giải phóng đứa trẻ trong mình, để được tự do khám phá mà không bị ràng buộc bởi bất kì giới hạn nào.

Có lẽ cũng bởi lối sống như thế, nên các tác phẩm của Trung thường lấy cảm hứng từ những gì tưởng chừng vụn vặt trong đời sống thường nhật – một nhân vật hoạt hình, vài mẩu truyện tranh cũ, các món ăn vặt tuổi thơ, hay họa tiết kiến trúc – tất cả đều trở thành chất liệu cho anh đặt bút sáng tạo. Sao Bốn Cánh là nơi những mảnh ký ức ấy có cơ hội hiện lên, không theo trình tự hay kịch bản, mà vận hành như những dòng suy nghĩ thoáng qua, được tồn tại mà không cần lý giải. Quan điểm sáng tác gắn liền với mỹ học đời thường, cùng với việc sử dụng doodle như công cụ chủ đạo, phản ánh một nhu cầu bản năng trong thực hành của Trung: nghệ thuật như một phương thức để cảm nhận và soi chiếu những gì đã và đang diễn ra trong cuộc sống hằng ngày. Ngôn ngữ thị giác của anh không khởi nguồn từ hệ thống ý niệm phức tạp, mà từ sự tỉ mỉ góp nhặt, sáng tạo từ những chất liệu quen thuộc, để từ đó, nhẹ nhàng phủ lên chúng một lớp ánh sáng kỳ diệu – thứ ánh sáng gợi lại cảm giác ngỡ ngàng khi ta nhìn thế giới bằng đôi mắt trẻ thơ.

Với Trung, Sao Bốn Cánh đánh dấu lần đầu tiên thế-giới-tưởng-tượng của anh đón nhận người xem trong một không gian triển lãm công cộng. Nhưng đây không phải một tuyên ngôn – một vũ trụ đã hoàn tất, đã thành hình. Thế giới này là một thể sống đang vận động, và những gì ta nhìn thấy ở đây chỉ là hình hài mà nó tạm mang: như một sinh thể luôn liên tục thay đổi mỗi độ giao mùa – dù không rõ rệt, song sự trưởng thành vẫn liên tục diễn ra. Triển lãm lần này không phải là lời khẳng định, mà là một cuộc hội thoại, một khoảnh khắc được giữ lại, trước khi chương kế tiếp được bắt đầu.

- Trích từ bài viết về triển lãm của Lan-Chi Nguyen

Xem Catalogue Triển lãm